Sau cuộc chiến, các cựu chiến binh, TNXP và dân thường những vùng bị rải chất độc đã trở về với đời sống thường ngày, mấy ai nghĩ rằng họ đang mang trong mình sự độc hại tiềm ẩn khôn lường.

Cũng chẳng phải chờ đợi lâu, từ những năm 80, trên khắp mọi miền đất nước, những đứa trẻ sinh ra trong thời bình đã mang những khuyết tật thương tâm. Nhiều em què quặt không tay, chân ngắn, người mềm như không xương; em khác lại không có mắt, người đầy lông lá, thậm chí không có cả hậu môn! Bệnh tật thì nhiều, nhưng phổ biến là tình trạng các em bị bại não, tâm thần, suốt ngày la hét, sợ gió, sợ nước và sợ cả tiếng người. Các em đang sống đời sống thực vật và sống chết không biết lúc nào.

Đau thương thay, có những gia đình cựu chiến binh ở Thái Bình, những gia đình TNXP ở Quảng Trị và ở nhiều nơi khác có tới 3-4 người con bị tàn tật như vậy. Bởi vì ai ,cũng hy vọng đứa sau sẽ không bị như đứa trước và họ cứ muốn sinh thêm để nuôi hy vọng mà sống!

Và cho đến thời điểm này, có thể nói gần 5 triệu đồng bào ta bị nhiễm chất độc da cam- dioxin, là một nỗi đau khôn nguôi của cả dân tộc. Khó có thể lột tả được những khó khăn và sự đói nghèo của họ trong đời sống, bởi không một nguồn lực kinh tế nào có thể đắp đổi được những mất mát đau thương này. Và cũng không ai biết được rằng, hậu quả của chất độc da cam- dioxin còn kéo dài đến bao giờ và qua bao nhiêu thế hệ, bởi nó là bệnh di truyền gen trong cơ thể con người?

Chia sẻ và thấu hiểu những mất mát đau thương ấy, nhiều năm qua, Đảng, Nhà nước và các ngành, các cấp cùng toàn xã hội đã nỗ lực chăm lo cho những đối tượng này bằng những việc làm cụ thể. Gần đây nhất, mức trợ cấp cho những đối tượng bị nhiễm chất độc da cam- dioxin được nâng lên từ 85 ngàn đến 300 ngàn đồng một tháng. Xong, ngần ấy vẫn không đủ trang trải cho cuộc sống của họ.

Không thể chịu đựng nổi những đau đớn của mình, mới đây 3 công dân Việt Nam đại diện cho những người đồng cảnh ngộ đã đứng nguyên đơn kiện các nhà sản xuất chất độc hoá học Mỹ đã cung cấp cho chiến tranh Việt Nam, đòi được bồi thường thiệt hại. Đơn của họ được gởi đi và được dư luận trong và ngoài nước- nhất là dân chúng Mỹ đồng tình và ủng hộ. Tuy nhiên, một số kẻ có quyền ăn nói tại Nghị viện Mỹ thì vẫn có vẻ thờ ơ. Thậm chí, họ cho rằng phải có bằng chứng, phải được giám định sức khỏe và có kết luận chính thức thì mới mong được xem xét.

Bằng chứng ư? Giám định sức khoẻ ư? Thì đây, hàng chục ngàn gia đình, hàng triệu nạn nhân chất độc da cam đang ngày đêm phải sống trong đói nghèo và bệnh tật lại chưa đủ được chấp nhận là sự thật hay sao? Đã có nhiều thước phim và hàng ngàn bức ảnh của các cựu chiến binh Mỹ đem về từ Việt Nam, chưa đủ để giới chức Mỹ nhận biết đó là sự thật hay sao?

Ngày 25/7 vừa qua, tại TPHCM, hội nghị về nạn nhân chất độc da cam- dioxin đã nhận được sự ủng hộ hết lòng của đồng bào cả nước và cả những người bạn Mỹ, bằng tiền mặt và hiện vật. Những người có mặt còn tổ chức huy động chữ ký của đông đảo quần chúng để gởi kiến nghị tới chính phủ và giới chức Hoa Kỳ, kêu gọi những nhà sản xuất hoá chất độc hại của Mỹ hãy có động thái tích cực là bồi thường thỏa đáng cho các nạn nhân ở Việt Nam.

Nước Mỹ từng tự hào là có các bộ luật bảo vệ nhân quyền và sức khỏe cho công dân của họ. Và trên thực tế, ở Mỹ đã có các vụ kiện dân sự đòi bồi thường nhân mạng do khiếm khuyết trong chế tạo xe hơi của hãng Ford, hay do hút thuốc lá của hãng Philip-Moris gây ra- chẳng hạn, với số tiền được bồi thường lên đến nhiều triệu đô la cho một trường hợp. Điều đáng nói thêm ở đây, là mức độ nguy hại của những vụ này cùng di chứng và hậu quả của nó không thể sánh bằng sự nguy hại do chất độc da cam- dioxin gây ra.

Giới chức và những người có trách nhiệm của Hoa Kỳ trong vụ này hãy minh chứng cho thế giới và nhân dân Việt Nam thấy rõ thiện chí của mình bằng việc góp phần khắc phục hậu quả do chính họ gây ra- dù đó là việc làm đã muộn màng!